Navigatie Link overslaanHome » Historie » Voorjaarsbijeenkomst 2016

Voorjaarsbijeenkomst 2016

mevrouw mr. Rinske Mantel - Testamenten

Donderdagmiddag 24 maart 2016 hebben we onze voorjaarsbijeenkomst in Cafe Restaurant Partycentrum Stam in Wognum gehouden. Helaas hadden er, ook dit jaar, slechts enkele mensen de moeite genomen, voor deze lezing naar Wognum te komen. Zoals gebruikelijk was de lezing met hulp van de ringleiding en de schrijftolk voor iedereen prima te volgen. Nadat onze voorzitter Klaas Kroezen iedereen welkom heeft geheten, wordt het woord gegeven aan mevrouw mr. Rinske Mantel.
 

Mevrouw Mantel vertelt dat ze in 2009 notaris Dingemans in Andijk heeft opgevolgd en sinds 2011 samen werkt met Aad Overtoom uit Benningboek. Samen vormen zij Mantel & Overtoom Notarissen in Andijk en Benningboek.
 

We gaan het vandaag over verschillende dingen hebben, maar in ieder geval:

Wie regelt de geldzaken? Ieder situatie is anders, vaak denken we: wat valt er te regelen? Dat is best veel! Niet alleen bij overlijden, maar ook tijdens het leven. Je hebt met veel verschillende instanties te maken. Maar wie is nou geschikt om dingen te regelen? Is dat een familielid? Of moet dat juist een buitenstaander zijn? Ja, dat zal voor een groot deel van uw persoonlijke situatie afhangen. Het maakt een groot verschil of iemand getrouwd  is of dat iemand alleenstaand is. Voor welke dingen je kiest en welke regelingen er allemaal zijn. Als eerste ga ik wat vertellen over schenk- en erfbelasting. Daarna zal ik u wat vertellen over de wet langdurige zorg. Tegenwoordig als je zorg nodig hebt moet je een eigen bijdrage betalen. Dat lijkt allemaal op de vroegere wet op de bejaardenoorden. Dan komt het levenstestament aan bod. En het testament en een aantal belastingbesparende tips.
 

Als er niets geregeld is, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Indien er geen erfgenamen gevonden worden, dan gaat het naar de staat. Mensen denken soms van: oh, de wet is gewijzigd, nu geldt m'n testament niet meer. Nee, als u ooit een testament heeft gemaakt, dan blijft dat testament het geldende testament. En dan zijn er verschillende groepen die aan bod komen. De eerste groep is de langstlevende, samen met de kinderen. Nou, u weet nog wel van de tijd dat je echt een testament moest maken hè, want anders konden de kinderen hun erfdeel opeisen. Dat is tegenwoordig niet meer per se nodig. De kinderen kunnen hun erfdeel niet meer opeisen, dat staat sinds 2003 in de wet. Dus we hebben de langstlevende situatie, mensen die getrouwd zijn, dan gaat alles automatisch naar de langstlevende. U heeft wel gehoord van de langstlevende krijgt de helft plus een kindsdeel. De kinderen krijgen alleen een deel op papier. Zij kunnen hun deel nog niet opeisen. Dat wil niet zeggen dat het niet nodig is een testament te maken. Indien er geen testament is, moet er veel werk verricht worden om de erfgenamen op te sporen. Tot en met de 6de graad zoeken we dan door. Dan gaan we kijken hoe hoog de belastingen zijn op het moment? Daar is in 2010 veel in veranderd. Voor 2010 hadden we percentages die liepen vanaf 5, 8, 12 tot dik in de 60%. Bij de erfbelasting of schenkbelasting een toptarief van 20%, het laagste tarief is 10%.

Je mag ook bepaalde bedragen belastingvrij erven. Dit is voor de erfbelasting, dat noemden ze voorheen successierecht. Bent u getrouwd dan heb je een vrijstelling van € 636.180,00. Elk jaar wordt het aangepast aan de inflatiecorrectie. Dat geldt voor de huwelijkspartner, ook als u samen woont en er is een samenlevingscontract, of als u geregistreerd partnerschap heeft via de gemeente. Kinderen, als u een kind heeft dat ziek is of een handicap heeft, dan zegt de wet: zo'n kind mag meer belasting erven, die mag € 60.439,00 erven. Andere kinderen € 20.148,00 of het nou een kleinkind is of gewoon een eigen kind is, dat maakt niet uit.
 

Nou, dan de wet langdurige zorg, voorheen AWBZ, die 1 januari 2013 in werking trad. En ik weet niet of u de wet op de bejaardenoorden nog kent? Dat je eigen vermogen moest opeten als je naar een bejaardentehuis of verpleeghuis ging? Het is zo dat er vanaf 1 januari 2013 er een vermogensinkomens bijtelling is. Dus de bijdrage is gebaseerd op wat je hebt aan inkomen en vermogen. En op dit moment is het zo dat er gedurende de eerste zes maanden een minimum bijdrage is, die ligt op minimaal € 159,80 en maximaal € 838,60. Dat geldt ook als je de zorg thuis ontvangt, dan blijft hij in die minimum bijdrage. Het kan hoger oplopen, dus na die zes maanden en u zou zorg buitenshuis krijgen, kan het oplopen tot € 2.301,00. Voor het jaar 2016 is dat het maandbedrag. Als je precies zou willen kijken wat iemand bij moet dragen, heb je op de site van het CAK, Centraal Administratie Kantoor, heb je een rekenmodule waar je dingen in kan vullen en komt er precies uit wat iemand per maand zou moeten bijdragen. Nou, dit is de reden dat veel mensen zeggen: We willen een goed testament hebben, dat als ik zorg krijg dat de kinderen hun erfdeel op mogen eisen, zonder dat er schenkbelasting schuldig is. Dat is ook de reden dat mensen soms ook op papier al gaan schenken, als ze dat niet contant kunnen doen.
 

Nou, ik leg ook even kort uit wat een levenstestament is.

Het levenstestament is wat anders dan een gewoon testament. Dat testament geldt tijdens leven en is eigenlijk een volmacht. Het is een notariële akte, waarom? Omdat bijvoorbeeld dit ook voor andere notarissen werkt, voor de bank werkt, voor de belastingdienst etc.

En in zo'n akte zet u wat uw wensen en instructies zijn voor het geval dat u dat tijdelijk of langdurig zelf niet meer kan zeggen. Dus tijdens leven, dat is even belangrijk om te onthouden, tijdelijk of langdurig, als u uw eigen belangen niet kunt behartigen. Nou, dat heeft dus als gevolg dat u bepaalt waar de regie zit. Het gewone testament, dat gaat pas in bij overlijden. In het gewone testament wijzen we vaak een executeur aan die het na overlijden moet regelen. De volmacht tijdens levenstestament noemen we levensexecuteur. Het zijn vaak dezelfde personen, die het tijdens het leven voor mij mag regelen als ik het zelf niet meer kan, diegene mag ook de zaken na overlijden regelen voor me. Hoeft niet dezelfde persoon te zijn, maar mag wel. Meestal zien we ook dat er een alternatieve persoon staat vermeld. Je zegt: ik wijs die of die persoon aan. Mocht die het niet kunnen doen, dan die persoon. Dus een tweede alternatief. Het mogen ook twee personen samen zijn.
 

Nou, wat staat er dan in een levenstestament? Eigenlijk wat u wilt. Ten eerste een vermogensrechtelijke volmacht. Dat is een volmacht voor de bank, dus wie mag er namens u telebankieren als u dat zelf niet meer kan of u doet het nog met overschrijvingsbewijzen,wie mag dat bewijs tekenen? Eventueel te beleggen vermogen, aandelen. Maar ook ja, wie zou uw woning mogen verkopen? En wanneer mag dat dan? Wat wilt u regelen? Wilt u dat er zo veel mogelijk moeite wordt gedaan dat u zo lang mogelijk in uw woning kan blijven wonen? Zegt u: nee, dan mag ik ook wel zorg ergens anders hebben. Verder staat er in het levenstestament een medische volmacht. En die volmacht kan kort zijn of wat uitgebreider. Even samenvattend, u kunt iemand aanwijzen die voor u mag handelen. Wie mag er over de bankrekeningen beschikken? Hoe moet met vermogen worden omgegaan? Mogen daar uitgaven aan gedaan worden en waarvoor? Bijvoorbeeld voor uw eigen zorg. Mag er gedaan worden aan belastingbesparing voor toekomstige erfgenamen. Hoe is het uw wens dat u verzorgd wordt en wie heeft medische bevoegdheden?

Nu vragen mensen vaak: Als ik nu niets heb geregeld komt het toch ook wel goed? Nou, in principe wel, maar dan komt de kantonrechter eraan te pas, die het bewind uitspreekt. Dat betekent dat voor ieder bedrag boven de € 1.500,00 vooraf toestemming gevraagd moet worden aan de rechter of dat uitgegeven mag worden. Ja, de rechter houdt toezicht en die zegt: Ik ben er om degene die onder bewind staat te beschermen. Nou, nu is het niet in iemands belang om je geld weg te geven.

Dan wordt er gevraagd: “maar je mag niet altijd zo maar bij een bank tegen iemand zeggen: ga jij maar geld halen, dan moeten ze bevoegd zijn bij die bank.” Mevrouw Mantel antwoord: Vroeger ging dat nog, kenden de mensen je bij de bank. Nee, het moet echt vastliggen. Brengt u een levenstestament bij de bank waar een notaris een handtekening heeft gezet van: die is bevoegd. Dat mag het. Maar stel dat u dement zou worden of u een TIA zou krijgen, dan kan de medewerker bij de bank niet vragen: wilt u nog steeds deze persoon als gevolmachtigde. Dat zal wel zo zijn, maar het loopt niet altijd goed in de praktijk. We krijgen steeds vaker belletjes vanuit de bank dat ze het wel weten en dat ze zeggen: goh mevrouw Mantel, kunt u bellen naar die en die familie, dan kan er nu nog wat geregeld worden. Ook van Geriant krijgen we vaak dingen doorverwezen van: nu kan het nog.
 

Dan even terug naar het erven, wie mag erven? Als u zegt mijn broer, stel voor dat uw broer eerder zou overlijden, waar wilt u dan dat het terecht komt? Mag het naar de vrouw van uw broer of moet het naar de kinderen van uw broer? Zegt u:ik wil wel mijn broers en zussen, maar niet broer Piet, die mag ik niet. Dat kan, maar moet in het testament worden beschreven. Of u zegt: ik wil dat alles naar Nel gaat, want die mag ik wel. Maar Nel wordt dement. Is het dan handig om Nel als erfgenaam aan te wijzen? Dus dat zijn wel dingen om over na te denken. Heel vaak zeggen mensen: doe alle broers en zussen maar. Kijk daar even naar, want soms brengt het mensen in problemen, omdat als ze erven en geen bewind of geen levenstestament is, moet dat bewind nog aangevraagd worden.
 

Hele belangrijke vraag, denk ik, als uw kinderen erven, wilt u dan dat de schoonkinderen erven? Meestal zeggen mensen: prima als het bij de schoonkinderen terecht komt, als het maar echt schoonkinderen blijven. Maar is het een ex-partner van je kind, heb ik vrijwel nooit iemand meegemaakt die zegt :ik vind dat goed. Vanuit de zaal komt de opmerking: Maar je weet niet of het goed blijft gaan in de relatie. Nee, niks is zekerheid natuurlijk. En daarom zeg je dan meestal in je testament: het erfdeel is voor de eigen kinderen. Als het niet goed is, kan een ex-partner daar geen aanspraak op maken. U mag een testament altijd veranderen. Zolang u wilsbekwaam bent en u dus goed kunt overzien wat u regelt, kan iedereen ten allen tijden zijn testament aanpassen. Zijn er een hoop kosten aan verbonden aan het wijzigen van een testament, vraagt mevrouw. Hangt af van wat er moet gebeuren, ook hoeveel besprekingen we hebben. Gemiddeld zit u op € 350,00. Maken we twee testamenten voor mensen die getrouwd zijn, dan zit je tussen de € 600,00 en € 800,00.
 

Nou, we hadden het net in het begin over de helft plus een kindsdeel. Dus dit is even voor mensen die getrouwd zijn. We kijken naar het gemeenschappelijke vermogen, dus alle bezittingen die je samen hebt: huis, eventueel hypotheek wat erop zit, spaargeld erbij opgeteld. Sinds 2010 zegt belastingdienst: voor het huis nemen we de WOZ waarde, daarmee mag u rekenen. Daar trek je de hypotheek vanaf, spaargeld tel je erbij op, de boot, de inboedel, auto etc. Dat deel je dan door twee. De ene helft is je eigen helft. De andere helft wordt in gelijke porties gedeeld. Stel je voor, we hebben een huis van € 250.000,00  Er is nog € 50.000,00 aan spaargeld, geen schulden. Totaal is er € 300.000,00. Hoeveel is dan de nalatenschap? Gemeenschap van goederen is 3 ton, dus de helft is nalatenschap is € 150.000,00. En hoe groot is het kindsdeel van de langstlevende en de kinderen? Er zijn twee kinderen. Die andere € 150.000,00  is van de langstlevende zelf, dus de rest is € 50.000,00 per persoon. De kinderen kunnen hun € 50.000,00 niet opeisen. Hoeveel belasting moet er betaald worden?  € 20.000,00 eraf, blijft over € 30.000,00 belast tegen 10%, dus twee keer € 3.000,00 = € 6.000,00.
 

Het kan soms wel eens heel slim zijn zoveel mogelijk aan je kinderen te geven op papier. Dat zijn dingen die we in een bespreking op kantoor met elkaar bespreken, hoe het mogelijk is ook daarin flexibel te zijn. Dus dat je eigenlijk twee kanten op kan, je kan kiezen ik geef de kinderen meer, maar dan moet je wel een stukje erfbelasting betalen. Of ik maak het deel van de kinderen kleiner. Mooi is dat we tegenwoordig testamenten kunnen maken waarbij je die keuze niet vooraf hoeft te maken. Je hoeft het alleen maar op te schrijven in je testament. Dan worden de keuzes over de wijze waarop de porties worden verdeeld, achteraf gemaakt samen met de notaris. En dan kunnen we op dat moment kijken wat het meest slimme is.
 

Na de pauze worden er nog heel veel vragen over alle behandelde onderwerpen beantwoord, waarna Klaas Kroezen mevrouw Mantel hartelijk dank voor deze bijzondere lezing. Als dank voor haar bedrage krijgt mevrouw Mantel een groot paasei Natuurlijk wordt onze schrijftolk Cathy van Lieshout ook weer hartelijk bedankt en ook voor haar is er een paasei.