Navigatie Link overslaanHome » Info » Taalproblemen

bron: Noordhollands Dagblad d.d. 07-02-2014

Taalprobleem eerder onderkennen

HDC Media
Publication Date: February 7, 2014  Page: HDC102 Section: HDC  Publicatie: LDN  Edition: LDN 

door Marjolein Eijkman

Hoe jonger een kind met spraak- of taalproblemen wordt geholpen, hoe beter. Nu wachten consultatiebureaus vaak nog even af of het toch nog verbetert. Sneller doorverwijzen is beter, zegt de Nederlandse Stichting van het Dove en Slechthorende Kind (NSDSK). Samen met het Nederlandse Centrum Jeugdgezondheid is daarom een nieuwe handreiking ontwikkeld.
Die nieuwe handreiking wordt opgenomen in het zogenoemde Van Wiechenschema, waarmee consultatiebureaus werken. Met dit schema houden ze bij of een kind zich goed ontwikkelt, ook op het gebied van taal. Op 2-jarige leeftijd gebeurt dit door te kijken of een kind lichaamsdelen op een pop kan aanwijzen of zinnen van twee woorden kan maken. ,,Maar hierin staat nu niet strikt aangegeven wat ze moeten doen wanneer een kind niet goed scoort op één van de tests, wanneer ze zo'n kind moeten doorsturen'', zegt manager onderzoek en ontwikkeling Noëlle Uilenburg van de NSDSK. ,,Wat vaak gebeurt is dat ze het 'nog even aankijken'. Dan is de urgentie er af, ook voor de ouders, en loop je het risico op uitstel en soms zelfs afstel van noodzakelijk onderzoek.'' Een vroege signalering en nader onderzoek kan heel veel problemen voorkomen. ,,De taalgevoelige periode van een kind ligt tussen de 0 en 7 jaar'', aldus orthopedagoog en teamleider van het spraaktaalteam Maartje Stephan van het Audiologisch Centrum Holland Noord in Alkmaar. ,,Als je een kind zo jong mogelijk onderzoekt en eventueel behandelt, kan het zich beter ontwikkelen en is bijvoorbeeld speciaal onderwijs misschien niet nodig.''
Momenteel is Uilenburg 'op tournee' langs consultatiebureaus in heel Nederland om trainingen te geven aan artsen en verpleegkundigen. ,,Ik leer ze te werken met de nieuwe methode, die niet alleen voorschrijft welke vragen ze moeten stellen, maar ook hoe ze die moeten stellen, wat ze moeten doen als het antwoord niet meteen goed is en wanneer ze moeten doorverwijzen.''

Anders leren communiceren.
De lichten gaan even uit en aan: aandacht graag, we gaan iets anders doen. Op het eerste oog lijkt de Knipooggroep in het Audiologisch Centrum Holland Noord (ACHN) in Alkmaar een gewoon kinderdagverblijf. Dat is het niet. Het is een speciale behandelgroep voor dove en slechthorende kinderen van 2 tot 4 jaar. Want de behandeling van mensen met gehoorproblemen bestaat uit veel meer dan alleen een hoorapparaat.
,,Soms behaal je met een hoorapparaat maar een beperkte winst'', aldus audioloog en teamleider gehoorteam Marcel Maré. ,,Dan kunnen aanvullende hulpmiddelen uitkomst bieden, zoals een flitslamp die waarschuwt als bijvoorbeeld de bel gaat. Maar hulpmiddelen zijn maar een klein deel van de behandeling. Het gaat erom dat iemand beter af is als hij of zij hier weggaat, met of zonder apparaat.''
Tinnitus Zo kan iemand ook gebaat zijn bij psychische hulp of gewoon informatie. ,,Zo heeft 5 procent van de mensen tinnitus. Ze horen geluiden -geruis, gepiep of gerinkel- die er niet zijn'', aldus Maré. ,,Daar kunnen mensen enorm onder gebukt gaan, tot zelfmoord aan toe. Zo'n fantoomgeluid kunnen we niet weghalen, maar we kunnen mensen wel leren ermee om te gaan. En er zijn apparaten die het kunnen verminderen.''
Moeilijkheden met gehoor of spraak veroorzaken vaak aanvullende problemen. ,,Dat zie je goed bij kinderen'', vertelt orthopedagoog en teamleider spraaktaalteam Maartje Stephan. ,,Het ene kind trekt zich terug, het andere wordt heel fysiek. Die duwt een ander kind van de schommel omdat hij niet duidelijk kan maken dat hij er ook op wil.''
Om kinderen zo vroeg mogelijk te leren omgaan met hun beperking zijn er behandelgroepen voor jonge kinderen. In de Stergroep zitten kinderen van 2 tot 4 jaar met spraaktaalproblemen en in de Knipooggroep dove en slechthorende kinderen van 1,5 tot 4 jaar.
Implantaat Veel van de kinderen in deze tweede groep hebben een hoorapparaat, van een simpel hoortoestel tot een cochleair implantaat, dat direct is aangesloten op de gehoorzenuw en waarmee veel dove mensen toch -enigszins- kunnen horen. Deze implantaten worden tegenwoordig vaak al rond het eerste jaar ingebracht. ,,Zodat deze kinderen zich zo normaal mogelijk ontwikkelen'', aldus Stephan.
Voor een kind op de behandelgroep komt, is er gezinsbegeleiding. ,,Voor ouders is het een hele schok, dat hun kind doof of slechthorend is'', aldus orthopedagoog Imke Theunissen. ,,Hun perspectief is ineens anders.'' Bovendien moeten ze anders leren communiceren. ,,Dat heeft ook voor de kinderen de grootste prioriteit'', zegt Theunissen. ,,Bij gehoor-, maar ook bij spraakproblemen kunnen gebaren of het aflezen van uitdrukking en lichaamshouding nuttig zijn.'' Desondanks blijven er probleemsituaties. ,,Denk aan een kind dat 's nachts wakker schrikt of een omroepbericht in de trein.''

Van gehoortest tot Knipooggroep
Audiologisch Centrum Holland Noord (ACHN) valt onder de Nederlandse Stichting voor het Dove en Slechthorende Kind (NSDSK) en verleent zorg aan kinderen en volwassenen met hoor-, taal-, en spraakmoeilijkheden. Een team van 25 à 30 audiologen, logopedisten, psychologen, orthopedagogen, maatschappelijk werkers en linguïsten begeleidt ze van eerste onderzoek via diagnose, begeleiding en behandeling naar verbetering of oplossing van hun problemen. Er worden gehoortesten afgenomen en mensen krijgen advies over hulpmiddelen. Er zijn cursussen in sociale vaardigheden en communicatie om mensen te leren omgaan met gehoor- of spraakproblemen. Ook herbergt het ACHN twee behandelgroepen voor jonge kinderen: de Ster voor peuters met een taalontwikkelingsstoornis en de Knipoog voor dove en slechthorende kinderen.  www.nsdsk.nl

Piepjes luisteren door de koptelefoon
Tijs Kuijkhoven uit Heerhugowaard is acht jaar en krijgt een gehoortest. In een geluiddichte kamer van het Audiologisch Centrum Holland Noord in Alkmaar krijgt hij een koptelefoon op. Logo- en akoepediste Constance van der Laan bedient de knoppen.
Tijs heeft een poos geleden een ongeluk gehad. Hij werd op zijn fiets aangereden door een auto en liep een gecompliceerde beenbreuk op. ,,Gelukkig niet mijn schietbeen'', zegt hij met een grijns. Zijn been is genezen, maar daar moesten wel meerdere operaties aan te pas komen en hij zat zelfs korte tijd in een rolstoel.
Lichamelijk was Tijs hersteld, maar toen staken andere problemen de kop op. ,,Zijn gedrag veranderde en hij kon ineens niet meer goed meekomen op school'', vertelt zijn moeder. Pasgeleden heeft Tijs daarom een uitgebreid neurologisch onderzoek gehad en daaruit kwam naar voren dat er misschien iets mis is in zijn 'audiologisch spectrum', het gehoor dus.
Vandaar dat Tijs hier nu zit, met zijn moeder en zijn zusje Lieke (6), die eerder ook een gehoortest heeft gehad vanwege vocht achter haar trommelvliezen. Ze heeft haar grote broer al uitgebreid verteld wat hij tijdens de test allemaal kan verwachten, maar hij vindt het toch wel een beetje spannend.
Hij hoort zo door de koptelefoon steeds een piepje, legt Van der Laan hem uit. ,,Elke keer dat je een piepje hoort, hoe zacht ook, druk je op de knop.'' Via een bedieningspaneel met een stalen schermpje dat haar handen aan het zicht onttrekt, stelt ze het volume en de hoogte van de piepjes in. In opperste concentratie zit Tijs te luisteren en op de knop te drukken. Na afloop slaakt hij een diepe zucht. De spanning valt zichtbaar van hem af. ,,Mijn handen zweten helemaal'', zegt hij lachend.
Deze test geeft geen afwijking in Tijs' gehoor aan, hij hoort gewoon prima. Ook voor de test waarmee de werking van het slakkenhuis wordt gecontroleerd en die waarbij Tijs woorden moet nazeggen, slaagt hij met vlag en wimpel. ,,Nu weten we dat je oren goed zijn, ik wil alleen nog weten of je trommelvlies goed beweegt'', zegt Van der Laan. Tijs kijkt bezorgd; hier had zijn zusje hem niets over verteld. Gelukkig valt het mee. Hij moet zelfs lachen wanneer met een pompje lucht in en uit zijn oor wordt gepompt: dat kietelt.
Een half uur later staat Tijs weer buiten. Zijn gehoor werkt uitstekend. Op zich goed nieuws, maar nu moeten ze op zoek naar wat zijn problemen wel veroorzaakt.